شاهد 129 1:48

 پهپاد شاهد ۱۲۹ (Shahed-129)

شاهد ۱۲۹ یک پهپاد شناسایی–رزمی (UCAV/MALE) ایرانی با ماندگاری پروازی بالا است که برای کشف، مراقبت، شناسایی (ISR) و حملهٔ دقیق با مهمات هدایت‌شونده طراحی شده؛ مزیت اصلی‌اش «پایداری طولانی + توان حمل سلاح» و محدودیت‌های رایجش «آسیب‌پذیری در برابر پدافند و جنگ الکترونیک و نیاز به پیوند داده/هدایت مطمئن» است.

کی ساخته شد؟

• بر اساس گزارش‌های علنی، رونمایی عمومی شاهد ۱۲۹ حدود ۱۳۹۱ (۲۰۱۲) انجام شد و توسعه‌اش به اواخر دههٔ ۱۳۸۰ تا اوایل دههٔ ۱۳۹۰ برمی‌گردد. (زمان‌بندی دقیقِ شروع پروژه و تعداد تولیدشده به‌صورت رسمی و قابل راستی‌آزمایی منتشر نشده است.)

کجا ساخته شد؟

• ایران؛ معمولاً در منابع علنی به صنایع پهپادی وابسته به مجموعه «شاهد» نسبت داده می‌شود. دربارهٔ اینکه دقیقاً کدام شرکت/کارخانه (به تفکیک) چه بخشی را ساخته، اطلاعات قطعی و یکپارچهٔ عمومی کم است و روایت‌ها بعضاً متفاوت‌اند.

کیا دارن؟ (کاربران/اپراتورها)

• کاربر اصلی: به‌طور گسترده به نیروهای مسلح ایران (به‌ویژه یگان‌های پهپادی) نسبت داده می‌شود.
• دیگران: دربارهٔ انتقال/بهره‌برداری توسط بازیگران غیردولتی یا کشورهای دیگر، ادعاها و گزارش‌های پراکنده وجود دارد، اما فهرست «قطعی و قابل استناد عمومی» از همهٔ کاربران در دسترس نیست.

عملیات‌ها و به‌کارگیری‌ها

• سوریه و عراق (به‌صورت کلی): در گزارش‌های علنی، شاهد ۱۲۹ عمدتاً برای گشت رزمی، شناسایی، هدف‌یابی و در برخی موارد حملهٔ محدود در محیط‌های درگیری منطقه‌ای مطرح شده است.
• درگیری با آمریکا در سوریه (مستندتر در رسانه‌ها): چند مورد گزارش شده که پهپادهایی با انتساب به شاهد ۱۲۹ در حوالی مناطق عملیاتی سوریه رهگیری/سرنگون شده‌اند (مثلاً حوالی التنف). جزئیات دقیق هر رخداد (شماره بدنه، اپراتور، مأموریت) همیشه به‌طور مستقل قابل راستی‌آزمایی نیست.

الان کجاست؟ (وضعیت/محل استقرار)

• به‌طور کلی، شاهد ۱۲۹ در خدمت یگان‌های پهپادی ایران تلقی می‌شود و احتمالاً در قالب ناوگان عملیاتی/آموزشی داخل ایران نگهداری و به‌صورت موردی برای مأموریت‌های منطقه‌ای به‌کار گرفته شده؛ اما محل استقرار دقیق فعلی، تعداد فعال، و آرایش عملیاتی اطلاعات عمومیِ قابل اتکا و به‌روز ندارد (و بخشی هم ماهیتاً محرمانه است).

جمع‌بندی نقد فنی (کوتاه)

• نقاط قوت: ماندگاری پروازی بالا، مناسب برای ISR طولانی، توان حمل مهمات سبک هدایت‌شونده، هزینهٔ عملیاتی احتمالاً پایین‌تر از هواگرد سرنشین‌دار.
• نقاط ضعف/ریسک‌ها: بقاپذیری محدود در برابر پدافند لایه‌ای، وابستگی به لینک داده و ناوبری، کارایی کمتر در محیط‌های پرتهدید نسبت به پهپادهای پنهانکار/پیشرفته‌تر.