ماکت هواپیما سوخو 24 فنسر

سوخو-24 (Sukhoi Su-24) که در ناتو با نام مستعار “Fencer” (شمشیرباز) شناخته می‌شود، یکی از قدرتمندترین و در عین حال پیچیده‌ترین جنگنده‌های تهاجمی است که تا به حال ساخته شده است.

در ادامه، نگاهی دقیق به این “شکارچیِ کم‌ارتفاع” و حضورش در ایران داریم:

۱. سوخو-24 برای کجاست و چه می‌کند؟

• خاستگاه: این هواپیما محصول دفتر طراحی سوخو در اتحاد جماهیر شوروی سابق است. اولین پرواز خود را در دهه ۱۹۶۰ انجام داد و از دهه ۱۹۷۰ وارد خدمت شد.
• ماهیت (ماموریت): برخلاف جنگنده‌های شکاری (مانند میگ-۲۹) که کارشان درگیری در آسمان است، سوخو-۲۴ یک جنگنده-بمب‌افکن تهاجمی ضربتی است. هدف اصلی آن نفوذ به حریم هوایی دشمن در ارتفاع بسیار پایین (برای فرار از رادارها) و با سرعت بالا، برای انهدام اهداف زمینی، پایگاه‌های نظامی، پل‌ها و تاسیسات استراتژیک است.
• ویژگی بارز: مهم‌ترین ویژگی ظاهری و فنی آن، بال‌های متغیر (Swing-wing) است. این بال‌ها به هواپیما اجازه می‌دهد در سرعت‌های پایین (هنگام نشست و برخاست) باز شده و در سرعت‌های مافوق صوت (هنگام حمله) جمع شود تا آیرودینامیک بهتری داشته باشد.

۲. چرا ایران سوخو-24 خرید؟

ایران در اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی (اواخر دهه ۷۰ شمسی) تعدادی سوخو-۲۴ از روسیه (و تعدادی نیز که از عراق به ایران پناهنده شده بودند) به دست آورد. دلایل استراتژیک این خرید عبارت بودند از:

• توان تهاجمی دوربرد: ایران به هواپیمایی نیاز داشت که بتواند محموله‌های سنگین بمب و موشک را به فواصل دور حمل کند. سوخو-۲۴ این “بازوی بلند” را به نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران (نهاجا) داد.
• عملیات در شب و شرایط جوی بد: سوخو-۲۴ مجهز به سیستم‌های ناوبری و هدف‌گیری پیشرفته (مانند رادار تعقیب عوارض زمین) است که به خلبان اجازه می‌دهد حتی در شب‌های تاریک یا شرایط بد آب‌وهوایی، با دقت بالا به هدف حمله کند.
• بازدارندگی: این هواپیما با قابلیت حمل انواع بمب‌های هدایت‌شونده، موشک‌های ضد رادار و موشک‌های هوا به سطح، قدرت بازدارندگی ایران را در برابر تحرکات منطقه‌ای به‌شدت افزایش داد.

۳. الان در کجای ایران هستند؟

سوخو-۲۴های ایران هم‌اکنون در خدمت نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران (نهاجا) هستند.

• پایگاه اصلی و تخصصی استقرار هواپیماهای سوخو-۲۴ در ایران، پایگاه هفتم شکاری شهید دوران در شیراز است.

  این پایگاه، “خانه” اصلی این جنگنده‌هاست و تمام فعالیت‌های مربوط به اورهال، تعمیرات اساسی و آموزش خلبانان سوخو-۲۴ در ایران در همین پایگاه انجام می‌شود. نقش شیراز در عملیاتی نگه‌داشتن این پرنده استراتژیک برای نهاجا بسیار حیاتی است.

• وضعیت عملیاتی: با وجود محدودیت‌های قطعات یدکی، متخصصان داخلی نهاجا موفق شده‌اند با انجام اورهال‌های (بازسازی) سنگین و ارتقای سیستم‌های الکترونیک، این هواپیماها را همچنان سرپا و آماده رزم نگه دارند.